آموزش جهت یابی در طبیعت (قسمت سوم)

0

 

 قسمت سوم _ آموزش جهت یابی با قطب نما

compass-10pwuk7

جهت یابی در طبیعت
یافتن جهت های جغرافیایی را جهت یابی می گویند. جهت یابی در بسیاری از موارد کاربرد دارد. برای نمونه وقتی در کوهستان، جنگل، دشت یا بیابان گم شده باشید، با دانستن جهت های جغرافیایی، می توانید به مکان مورد نظرتان برسید.یکی از استفاده های مسلمانان از جهت یابی، یافتن قبله برای نماز خواندن یا ذبح حیوانات است . کوهنوردان، نظامیان، جنگل بانان و … هم به دانستن روش های جهت یابی نیازمندند. هرچند امروزه با وسایلی مانند قطب نما یا GPS می توان به راحتی و با دقت بسیار زیاد جهت جغرافیایی را مشخص کرد، در نبود ابزار، دانستن روش های دیگر جهت یابی مفید و کاراست.

gpstonekabon-1389627208

آیا تابه حال براي شما پیش آمده است که درمیان جنگل و کوهستان و یا دشت و صحرا مسیر حرکت خود را گم کرده و سرگردان شده باشید؟ اگر چنین وضعیتی برایتان اتفاق بیفتد باید خیلی خوش شانس باشید که داراي یک نقشه و قطب نما باشید، اگر این دو را داشته باشید احتمال اینکه بتوانید خود را به محل امن و کمک برسانید بسیار بالا است.

58201017031363764614

اگر در نقشه خوانی و جهت یابی مهارت هاي کافی ندارید می بایست در طی مراحلی این مهارت ها را در خود ایجاد کنید ، روش هاي زیادي وجود دارد که از طریق آن میتوانید با استفاده از موقعیت خورشید و ستارگان جهت ها را تشخیص دهید هرچند این روش ها یک جهت کلی را براي شما نمایان می کنند ولی اگر نسبت به عوارض محلی آشنایی داسته باشید می توانید جهت دقیق تري را تخمین بزنید. می بایست تا آنجایی که می توانید نسبت به عوارض زمینی و اطلاعات جغرافیایی منطقه اي که در آن حضور دارید آگاهی پیدا کنید، آموزش نقشه خوانی و جهت خوانی کمک می کند تا در مواقع ضروري با استفاده از اطلاعات کافی موقعیت و جهت راتشخیص دهید.

 

 تعاريف و اصطلاحات قطب نما

قطب نما ( Compass) : وسيله اي است داراي عقربه مغناطيسي که اين عقربه در حالت آزاد جهت شمال مغناطيسي را نشان مي دهد و بوسيله آن ميتوان زوايا را نسبت به شمال مغناطيسي اندازه گيري نمود.

شمال مغناطیسی (Magnetic North) : امتدادي را که نوك شمالي عقربه مغناطيسي در حالت رهائي نشان ميدهد را شمال مغناطيسي گويند و علامت آن خطي است که نوك آن بشكل نيم پيكان است (قطب شمال مغناطيسی در سال ١٩٨٠ ميلادی در شمال غربی کانادا و در جنوب جزيره کينگ کريستين در حدود عرض جغرافيايی ٧٧ درجه و ٣٠ دقيقه شمالی و ١٠٢ درجه طول غربی قرار داشته است.قطب مغناطيسی از آن زمان بطور متوسط حدود ٢۴ کيلومتر در سال به سمت قطب شمال جابجا شده است ).

درجه (Degree) : اگر محيط دايره را به 360 قسمت مساوي تقسيم کنيم و آنها را به مرکز دايره امتداد دهيم هر يك از زواياي بدست آمده را يك درجه گويند.(هر درجه برابر با 60 دقیقه و هر دقیقه 60 ثانیه است).

ميليُم (Mil) : يكي از واحدهائي است که بيشتر در امور نظامي مورد استفاده قرار ميگيرد و عبارتست از زاويه ديد يك شيئي يك متري در مسافت 1000 متري

امتداد-خط مبنا (Base Lin) : خط واصل بين محل توقف خود و نقطه مورد نظر را امتداد گويند.

گرا (Azimuth) : زاويه ايست افقي بين امتداد شمال مبنا و امتداد مشخص يا هدف (درجهت حرآت عقربه هاي ساعت ).

نقطه نشاني : نقطه ايست مشخص و ثابت که در امتداد گراي مورد نظر قرار ميگيرد يا به عبارتي ديگر نقطه يا شيئي ثابت بغير از هدف(نقطه اي که براي نشانه روي و… مورد استفاده قرار مي گيرد).

نقطه کمكي : نقطه ايست غير ثابت که در صورت نبودن نقطه نشاني از آن بعنوان نقطه نشاني استفاده مي شود.

انحراف : زواياي بين امتداد شمالها را انحراف گويند .اندازه اين انحرافها توسط نمودار شمالها در حاشيه هر نقشه نشان داده مي شود.

گراد (Grad) : واحد اندازه گيري زاويه در سيستم متريك است که اساس آن فوق العاده ساده و منطقي است و آن را به ترتيب زير مي توان شرح داد.

هرگاه هر ربع دايره را به 100 قسمت و يا بطور کلي هر دايره را به 400 قسمت برابر تقسيم کنند .هر قسمت آن را يك گراد مي نامند (هر گراد به 100 دقيقه 100 قسمتي به نام سانتي گراد و هر سانتی گراد به 100 ثانیه 100 قسمتي به نام ميلي گراد تقسیم می گردد.

 

چگونه از قطب نما استفاده كنيم؟

c169593c531b5d06f72e1939400ee68f
الف) استفاده از قطب نما به تنهايي روش استفاده بسيار آسان است ولي براي آنان كه مي خواهند در مناطق نا آشنا سفر مطمئني داشته باشند
و (E) شرق (S) -(W). غرب- جنوب (N) – كافي نمي باشد. اولين چيزي كه بايد بياموزيد چهار جهت اصلي است: شمال به شكل زير توجه كنيدو موقعيت آنها را ياد بگيريد. جهت شمال از همه مهم تر است.

 

قسمت های مختلف قطب نما (نظامی _ M1) به شرح زیر می باشد:

3
1 – دستگیره نگهدارنده 

حلقه اي است که در انتهاي قطب نما قراردارد و براي نگهداري قطب نما در موقع استفاده به کار می رود .
2 – محفظه آلومینیومی

کلیه قسمت هاي قطب نما در داخل یک محفظه آلومینیومی قرار دارد ( چون مغناطیس برآلومینیوم اثري ندارد ) در کنار این محفظه خط کشی با مقیاس معین تبعیه شده است . یادآوري می گردد که در موقع استفاده از قطب نما باید آن را از تمام فلزات به جز آلومینیوم دورنگه داشت.
3 – درب قطب نما

در پوش آلومینیومی که در وسط آن شکافی موجود است که یک تارمویی (سیم نازك ) از وسط آن عبور نموده است ( کاربرد آن مثل مگسک اسلحه می باشد) دردوسر این تارمویی دونقطه فسفري (شب نما) وجودارد که درموقع کار درشب از آن استفاده می شود. در حاشیه در قطب نماخط کشی تعبیه شده است که وقتی در قطب نما کاملا باز باشد این دوخط کش در کنار هم قرار گرفته و تبدیل به یک خط کش می شوند. درقطب نما به وسیله لولایی به خود قطب نما متصل است و درموقع استفاده از قطب نما باید در آن نسبت به بدنه ، حالت عمودي داشته باشد.
4 – تیغه نشانه روي 

تیغه اي است که بالاي آن مانند شکاف درجه اسلحه داراي شکاف کوچکی است و در موقع گرا گرفتن باید از داخل شکاف به هدف نگاه کرد . در وسط این تیغه عدسی وجود دارد که از داخل آن می توان اعداد روي صفحه لغزنده را قرائت نمود. این تیغه در انتها به اهرمی اتصال دارد که وقتی آن را بخوابانید صفحه لغزنده بی حرکت می شود ( قفل می کند ) درموقع استفاده از قطب نما باید تیغه آن به حال 45 درجه باشد.
5 – طوقه کار درشب 

صفحه متحرکی است که جدار خارجی آن دندانه دندانه است . این دندانه ها با زائده اي در کنار قطب نما در تماس است و هنگام حرکت تقه تقه صدا می دهد که هر تقه برابر 3 درجه است .
6 – صفحه ثابت 

در زیر طوقه کار در شب ، صفحه شیشه اي ثابتی قراردارد که رو ي آن یک خط سیاه به نام ((شاخص )) تبعیه شده است .
این خط دقیقاً در امتداد تیغه شانه روي و تارمویی می باشد که در موقع گرا گرفتن هر عددي که زیر این خط باشد گراي محل مورد نظر خواهد بود.
7 – صفحه لغزنده

صفحه اي است پلاستیکی به شکل دایره که اطراف آن مدرج است . این درجه بندي دونوع است : در نوع اول قسمت داخلی صفحه برحسب درجه می باشد و در هر 5 درجه علامت گذاري، و هر 120 درجه عدد گذاري شده است. در این نوع درجه بندي محیط دایره به 360 قسمت مساوي تقسیم شده است که هر قسمت آن را یک درجه گویند .
درجه بندي دوم : درجه بندي قسمت خارجی صفحه بر حسب میلی ام است و به صورت تقسیمات 20 میلی ام علامت گذاري ،در هر 200 میلی ام عدد گذاري شده است . یادآوري می شود که هر عدد دو صفر آن حذف شده است. در این درجه بندي محیط دایره به 6400 قسمت مساوي تقسیم شده است که هر قسمت آن را یک میلی ام گویند. به عبارت دیگر 1 محیط دایره را یک میلی ام گویند. در روي این صفحه یک عقربه مغناطیسی نصب شده است که روي آن چهار جهت اصلی شمال،جنوب شرق و غرب مشخص شده است.

Naghshe khani_Page_8
الف – اطمينان از سالم بودن قطب نما :
هر فرد بايد هنگام کار با قطب نما در بدو امر اطمينان از سالم بودن کليه قسمتهاي آن داشته باشد که موارد آن به شرح زير است:
1 – قسمت خط کشي کاملاً صاف و خوانا باشد و مدرّجات آن ضربه نخورده باشد.
2 – طوقه کار درشب سالم باشد و صداي تق تق داشته باشد.
3 – اهرم ثابت کننده صفحه لغزنده سالم باشد و بتواند اين صفحه را ثابت کند.
4 – به هنگام تثبيت صفحه لغزنده قطب نما را تكان داده تا از عدم حرکت آن اطمينان حاصل شود.
5 – خط شاخص سياه رنگ و شكاف تيغه و تار موئي روي هم قرار داشته باشند(در امتداد هم باشند).
6 – با چرخش 360 درجه اي قطب نما اطمينان از صحيح کار کردن صفحه لغزنده و عقربه مغناطيسي داشته باشيد.
7 – مدرّجات گرا ، درجه و قسمتهاي فسفري کار در شب کاملاً خوانا و سالم باشند.
ب – صحيح در دست گرفتن قطب نما :
1 – درب قطب نما در روز 90 درجه و در شب 120 الي 150 درجه باز شود.
2 – تيغه نشانه روي با زاويه 45 درجه باشد.
3 – انگشت شصت را داخل دستگيره قرار داده.
4 – قطب نما را بصورت تراز و افقي روبروي چشم قرار دهيد.

طرز کار با قطب نما در روز
همانطور که می دانیم از محل توقف ما در طبیعت بی نهایت امتداد دارد. اگر بخواهیم امتداد مورد نظر خود را به دیگران بگوییم باید از راه حلی ساده و همگانی استفاده کنیم تا براي دیگران قابل فهم باشد. از آنجا که امتداد شمال در هر نقطه اي ثابت می باشد ، زاویه شمال و امتداد مورد نظر می تواند عاملی جهت مشخص نمودن امتداد مورد نظر ما باشد
زاویه مذکور مورد نظر را در اصطلاح نقشه خوانی (گرا) نامیده و به این ترتیب تعریف می کنیم: گراي یک امتداد عبارت است از زاویه اي که امتداد آن با شمال مغناطیسی یا شمال جغرافیایی آن نقطه می سازد شروع زاویه از جهت شمال نقطه بوده و در جهت حرکت عقربه هاي ساعت به امتداد مورد نظر ختم می گردد.

Cammenga-lensatic-compass-model-27
1 – تعیین گراي یک هدف مشخص

براي این منظور ابتدا در قطب نما را باز کنید و انگشت دست راست را داخل حلقه نگهدارنده قرار دهید و دقت کنید قطب نما را طوري در دست بگیرید که کاملا افقی باشد. در این حالت در قطب نما بایدبه طورقائم و تیغه نشانه روي به صورت 45 درجه باشد. سپس قطب نما را به چش م نزدیک نموده و از داخل شکاف تیغه نشانه روي و شکاف در قطب نما طوري به هدف نگاه کنید که تار مویی درست روي هدف باشد. در همین حال از داخل عدسی وسط تیغه نشانه روي به صفحه قطب نما نگاه کرده عددي را که زیر خط سیاه ( شاخص ) قراردارد بخوانید، این عدد گراي هدف مورد نظر است.

Compass to Cheek Technique

 

 

2 – تعیین گراي معکوس

هر مسیري را که در نظر بگیرید داراي دوگرا است ، یکی گراي رفت و دیگري برگشت گراي اصلی همان زاویه اي است که عقربه مغناطیسی قطب نما نشان می دهد اماگراي معکوس درست برعکس مسیر اصلی بوده و خلاف جهت آن است و یا به عبارت دیگر 180 درجه با آن اختلاف جهت دارد که به این گرا گراي معکوس گفته می شود.
براي پیداکردن گراي معکوس در مسیر کافی است 180 درجه اختلاف جهت را در گراي اصلی تاثیر بدهیم بدین ترتیب که اگر گراي اصلی از 180 درجه بیش تر بود (مثلا 200 درجه ) 180 درجه را از آن کم می کنیم گراي عکس 20=180-200 که حاصل آن می شود گراي معکوس مسیر اصلی.در این جا 20 درجه گراي عکس 200 درجه بوده و 200 درجه نیز گراي عکس 20 درجه می باشد . هرکدام را که گراي رفت در نظر بگیرید دیگري گراي برگشت آن خواهد بود.

3 – گرا بستن با قطب نما (حرکت با گراي معین)

اگر گراي هدف مشخص را به شما بدهند و از شما بخواهند به سمت آن هدف حرکت کنید باید ابتدا در قطب نما را باز کنید سپس آن را به حالت افقی در دست بگیرید و طوري بایستید که عقربه مغناطیسی درست زیر خط سیاه قرار گیرد ( به سمت شمال ) آنگاه قطب نما را در جهت حرکت عقربه اي ساعت بچرخانید تا جایی که گراي داده شده در زیر خط سیاه قرار گیرد. در این حالت از داخل شکاف تیغه و شکاف در قطب نما به جلو نگاه کنید تا روي هر شیئی بود(ماننددرخت ، تخته سنگ، قله)آن را به عنوان نقطه کمکی در نظر گرفته ، قطب نما را ببندید و به سمت آن نقطه حرکت کنید. اگر هدف، بعد از نقطه کمکی بود ، دوباره به همان صورت گرا بگیرد و یک نقطه کمکی دیگر انتخاب کنید بالاخره به هدف برسید.

Compass_center_hold

عبور از موانع :
در صورتی که با یک گراي معین درحال حرکت باشید و به مانعی طبیعی یا مصنوعی برخورد کنید براي عبور از آن می توانید با یک گراي دلخواه ( هر گرایی که می توانید عبور کنید ) از سمت اولیه منحرف شوید و در سمت جدید آن قدر پیش بروید تا از عرض مانع عبور کنید . در حال حرکت باید قدم مسافت طی شده را حساب کنید سپس با گراي اولیه حرکت کنید و پیش بروید تا از طول مانع عبور کنید. بعد با گراي عکس گراي دلخواه که منحرف شده بودید به هر مقدار مسافتی که طی کرده بودید برگردید بعد ازآن با قطب نما سمت گراي اولیه را پیدا کنید و به حرکت ادامه دهید تا به هدف برسید.

 

 

ادامه دارد…

 

اشتراک:

درباره نویسنده

نظر خود را بیان کنید

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.